عقد جعاله چیست؟ به همراه ارکان عقد جعاله: ععقد جعاله از جمله آن عقودی می باشد که نام آن را به وفور شنده ایم. به خصوص زمانی که به بانک ها مراجعه می کنیم خدماتی را تحت عنوان عقد جعاله عنوان می نمایند.

بنا به ماده ۱۶ قانون عملیات بانکی بدون ربا،دستور اجرای عقد جعاله در بانک ها صادر شده و به بانک‌ها اجازه داد تا از جعاله در نظام بانکداری استفاده نمایند. بدین صورت که بانک ها جهت گسترش امور بازرگانی و تولیدی و خدماتی نظیر سرمایه گذاری، صدور ضمانت نامه … اقدام به انعقاد جعاله بین خود و مراجعین به بانک  می نمایند.

در مقابل جاعل جعل خود را به صورت اقساطی به بانک می پردازد. بانک موظف می باشد جهت حسن اجرا  بر این قرارداد نظارت بکند. در سند جعاله وظایف جاعل ذکر می شود که موجب ایجاد اختلاف نظر نشوند.

بهترین وکیل قزوین/مجتبی بهرامی

عقد جعاله چیست؟ وکیل تک

• تعریف و اوصاف عقد جعاله
• عقد جعاله در قانون ایران
• ارکان عقد جعاله
• طرفین معامله
• اهلیت
• عوضین
• جعل
• آثار و احکام جعاله
• فسخ جعاله
• بطلان عقد جعاله
• قرارداد نویسی و دعاوی عقد جعاله با گروه حقوقی وکیل تک

توصیه می شود تنظیم قرارداد جعاله و یا هر گونه امور حقوقی و کیقری آن در مراجع قضایی به وکلا و مشاوران حقوقی سپره شود که در این امر متخصص می باشند.

عقد جعاله چیست؟ به همراه ارکان عقد جعاله

تعریف و اوصاف عقد جعاله

ماده ۵۶۱ قانون مدنی :

( جعاله عبارت است از التزام شخصی به ادعای اجرت معلوم در مقابل امر عملی اعم از اینکه طرف معین باشد یا غیر معین.)

از خصوصیات عقد جعاله به عهدی و معوض بودن آن می باشد که دارای دو طرف می‌باشد. جعالعه از عقود جایز است.

عقد جعاله در قانون ایران

ماده ۵۶۲ قانون مدنی: (در جعاله ملتزم را جاعل و طرف را عامل و اجرت را جعل می‌گویند.) که که دارای دو مورد است : یک عمل و دیگری اجرت که در مقابل عمل قرار می‌گیرد.

ارکان عقد جعاله

طرفین معامله

الف-عامل ممکن است شخص معین باشد:

جاعل شخص معینی را مخاطب قرار  می‌دهد و می‌گوید اگر طلاهای من را که در قطار گم شده پیدا کنی به تو ۱۰ میلیون تومان می‌دهم.

ب-عامل ممکن غیر معین باشد:

برای مثال کسی که می‌گوید هر کسی گربه من را که از خانه فرار کرده و در فلان محل گمشده بیابد،من به او ۲ میلیون مژگانی می‌دهم این است که قسمت اول ماده ۵۶۴ قانون مدنی می‌گوید:(در جعاله گذشته از عدم لزوم تعیین عامل….) عقد مزبور را جعاله عام می‌گویند و هر کسی مورد مدنظر را بیابد و تسلیم جاعل کند مستحق جعل می شود.

ممکن است عامل یک نفر و یا چند نفر باشند و در صورتی که عاملین متعدد با همکاری و شراکت یکدیگر عمل مورد را انجام دهند ماده ۵۶۸ قانون مدنی به نسبت عمل خود مستحق و حق الجعاله به نسبت تاثیر هر یک در پیدایش نتیجه بین عاملین تقسیم می‌شود.

اهلیت

طرفین عقد جعاله باید دارای اهلیت برای معامله باشند زیرا جعاله یکی از عقود معین است و اهلیت(عاقل،بالغ،رشید) شرط اساسی برای صحت کلیه تعهدات است.

سفیه و صغیر ممیز می توانند در عقد جعاله عامل قرار داده شوند. زیرا با معتبر بودن عبارات آنان می‌توانند طرف عمد قرار گیرند و تعهد به انجام عمل بنمایند و همچنین اجیر شدن آنان هم صحیح است زیرا عمل انسان از اموال او محسوب نمی‌شود تا آنان نتوانند در آن تصرف و دخالت کنند.

در صورتی که عمل به وسیله مجنون و انجام شود آنان مستحق اجرت المثل عمل خود می‌گردند اگرچه نمی‌توانند از نظر عدم اهلیت طرف عقد جعاله قرار گیرند زیرا جاعل از عمل آنان منتفع می‌شود و عمل انسان محترم است اگرچه صغیر و مجنون باشد .

عوضین

الف-عمل:

عمل یکی از عوضین در عقد جعل است که عامل عهده ‌دار انجام آن می‌گردد. عمل نباید مجهول و مردد باشد والا غرری و باطل است.

ماده ۵۶۴ قانون مدنی:

(در جعاله  گذشته از عدم لزوم تعیین عامل ممکن است عمل هم مردد و کیفیت آن نامعلوم باشد.)

مورد جعاله می‌تواند مردد بین یکی از دو یا چند چیز باشد.  همچنان ممکن است از بعضی جهات نیز مبهم باشد.

ماده ۲۱۶ قانون مدنی:

(مورد معامله باید مبهم نباشد مگر در موارد خاص که علم اجمالی به آن کافی است.مگر در موارد خاصه که علم اجمالی به آن کافی است.

عملی که مورد جعاله قرار می‌گیرد مانند مورد تمامی معاملات طبق ماده ۲۱۵ قانون مدنی باید منفعت عقلایی مشروع داشته باشد.

ماده۵۷۰ قانون مدنی :

(جعاله بر عمل نامشروع و یا بر عمل غیر عقلایی باطل است.)

هرگاه مورد جعاله دزدیدن مال کسی باشد از نظر نامشروع بودن مورد عقد جعاله باطل خواهد بود.

ُجعل(اجرت یا حق الجعاله)

اجرتی است که در مقابل عمل قرار داده می‌شود. جعل ممکن است مبهم باشد.

ماده ۵۶۳ قانون مدنی می‌گوید:

(در معلوم بودن اجرت من جمیع الجهات لازم نیست.

بنابراین کسی ملتزم شود که هر کس گم شده او را پیدا کند حصه مشاع معینی از آن مال او خواهد بود جعاله صحیح است.)

اجرت نمی‌تواند به صورت کلی مجهول باشد. اما تردید نسبت به اجرت چنانکه از روح وحدت ملاک ماده ۵۶۴ قانون مدنی معلوم می‌گردد مانع از صحت عقد جعاله نمی‌باشد.

آثار و احکام جعاله

۱.طبق ماده ۵۶۵ قانون مدنی :

(جعاله تعهدی است جایز و مادامی که عمل به اتمام نرسیده است هر یک از طرفین می‌توانند رجوع کنند.) بنابراین جعاله مانند عقود جایز دیگر طبق ماده ۹۵۴ قانون مدنی که می‌گوید:( کلیه عقود به موت احد طرفین منفسخ می‌شود و همچنین به سفه در مواردی که رشد معتبر است.) به موت و جنون هر یک از طرفین منفسخ شده،از بین می رود و همچنین است در مواردی که جاعل سفیه گردد زیرا التزام به پرداخت اجرت تصرف در امور مالی است و سفیه دارای اهلیت نمی‌باشد.

۲.هزینه‌هایی که برای انجام عمل جعاله لازم است

به عهده عامل می‌باشد مگر آنکه عرف محل خلاف آن را اقتضا نماید و یا طرفین خلاف آن را شرط کنند.زیرا عامل تعهد به انجام عمل مورد جعالع نموده و تعهد در هر امری تعهد بر لوازم آن است و یکی از لوازم پرداخت هزینه‌های لازم برای انجام عمل می‌باشد. مثلاً هرگاه پیدا کردن مالی مورد جعاله قرار گیرد،کرایه وسایل لازم برای جستجو از قبیل اتومبیل و همچنین اجرت اجیر و امثال آن به عهده عامل خواهد بود. از ماده ۲۸۱ قانون مدنی استنباط می شود مخارج تادیه  به عهده مدیون است مگر اینکه شرط خلاف شده باشد.

۳. طبق ماده ۵۶۹ قانون مدنی:

مالی که جعاله برای آن واقع شده است از وقتی که به دست عامل می‌رسد تا به جاعل رد کند در دست او امانت است.) بنابراین طبق ماده ۶۱۴ قانون مدنی:( امین ضامن تلف یا نقصان مالی که به او سپرده شده است نمی‌باشد مگر در صورت تعدی یا تفریط.) و چنانچه شروع به تعدی و تفریط نماید،مسئول هر نقش و عیبی می‌باشد که به مال مزبور وارد می‌آید. اگرچه تلف و نقص را نتوان به فعل او مستند کرد

۴. ماده ۵۶۷ قانون مدنی

عامل وقتی مستحق جعل می‌گردد که متعلق جعاله را تسلیم کرده یا انجام داده باشد.این امر یکی از فرق‌های بین اجاره و جعاله است زیرا در اجاره اجیر به وسیله عقد مستحق اجرت المثنی می‌گردد اگرچه نمی‌تواند مطالبه آن را بنماید مگر پس از انجام عمل.درست بالعکس آنچه در جعاله است.

فسخ جعاله

در صورتی که جعاله قبل از شروع به عمل فسخ شود عامل حقی بر جاعل پیدا نمی‌نماید اجرت در مقابل کار است و عامل کاری نکرده تا مستحق اجرت آن گردد.

ولی هرگاه عقد جعاله حین عمل از طرف جاعل فسخ گردد عامل مستحق اجرت المثل عملی که انجام نموده می‌باشد زیرا آن عمل به اجازه جاعل انجام شده و عمل انسان نیز محترم می‌باشد.و موجب به نتیجه نرسیدن عمل خود جاعل می‌باشد.

 ماده ۵۶۵ :

( ولی اگر جاعل در اثنای عمل رجوع نماید باید اجرت المثل عمل عامل را بدهد.) فرقی نمی کند که عامل معین و یا غیر معین باشد.

اما در صورتی که جاعل از طرف عامل در حین عمل فسخ شود چنانکه هرگاه کسی برای پیدا کردن مالی که گم شده است مبلغی قرار دهد و عامل بعد از چندین روز تجسس و تحمل هزینه از عمل خود منصرف گردد عامل حقی از بابت خسارت و یا اجرت نخواهد داشت زیرا عامل قبل از رسیدن نتیجه به میل خود از ادامه کار صرف نظر نموده.

عقد جعاله در مقابل نتیجه است و  برای عملیات مقدماتی که عامل برای رسیدن به نتیجه انجام می‌دهد اجرت در نظر نگرفته‌اند. این است.

ماده ۵۶۷ قانون مدنی:

(عامل وقتی مستحق جعل می‌گردد که متعلق جعاله را تسلیم کرده و یا انجام داده باشد.)

ماده ۵۶۶ قانون مدنی:

در جعاله عمل دارای اجزای متعدد بوده و هر یک از اجزا مقصود جاعل بوده باشد و جعاله فسخ گردد عامل از اجرت المسمی به نسبت عملی که کرده است مستحق خواهد بود اعم از اینکه فسخ از طرف جاعل باشد یا از طرف خود عامل زیرا عقد مزبور به اعتبار اجزای مورد منحل به عقود متعدد می‌گردد به هر یک از اجزای در مقابل سهمی از اجرت قرار می‌گیرد که عامل در صورت انجام جز مزبور مستحق اجرت آن خواهد بود .

بطلان عقد جعاله

در صورتی که عقد جعاله به جهتی از جهات باطل شود چنانچه قسمتی از اعمال مقدماتی جعاله انجام شده باشد عامل مستحق اجرت المثل آن خواهد بود.

 ماده ۳۳۶ قانون مدنی:

در مورد استیفا،عامل مستحق اجرت المثل عمل خود خواهد بود مگر اینکه معلوم شود که قصد تبرع داشته و همچنین هرگاه عامل عمل را انجام داده و یا متعلق جعاله را تسلیم نماید مستحق اجرت المثل عمل خود می‌باشد اعم از اینکه عالم یا جاهل به بطلان عقد باشد. همینطور فرقی نمی‌کند که جاعل عالم به بطلان یا جاهل به آن باشد.

قرارداد نویسی و دعاوی عقد جعاله با گروه حقوقی وکیل تک

عقد جعاله چیست؟ به همراه ارکان عقد جعاله

برای دریافت مشاوره همین حالا با ما تماس بگیرید.

آدرس دفتر وکالت : قزوین، خیابان شهید سلیمانی(نوروزیان)، نبش حکمت۵۷، پلاک۳، طبقه۳، واحد۱۲

تلفن دفتر وکیل: ۰۲۸۳۳۶۶۳۶۴۶

همراه وکیل: ۰۹۱۲۷۸۹۵۸۱۸

ما را با کلیک در صفحات ذیل دنبال کنید

برگه ها و نوشته ها